• info@legal85.com
  • 0 212 215 20 10 pbx
  • Astoria Kempinski Towers A Kule Kat: 22 No:2201
TR EN

Makaleler

VASİ ATAMASI

Mert VAN - Sinan YILMAZ
  1. BİR KİŞİYE NE ZAMAN KAYYUM (VASİ) ATANIR?

Vesayet; Türk Medeni Kanunu’nda sayılan çeşitli sebeplerden dolayı, kendi işlerini sürekli olarak yerine getiremeyecek durumda olan ve bu sebeplerden dolayı koruma altına alınması gereken kişilerin korunmasını sağlayan hukuki bir kurumdur. Vesayette amaç, vesayet altına alınan kişinin menfaatlerini koruyarak onun zarar görmesini önlemektir. Aşağıda; vesayet kurumu ve kayyum hakkında sıkça sorulan sorular ve cevapları yer almaktadır.

  1. Vesayeti ( kayyum atanmasını ) gerektiren haller nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’nun 404 ve devamı maddelerinde vesayet (kayyum) atanmasını gerektiren haller sayılmıştır. Bunlar;

  1. Küçüklük ( 18 yaşından küçük olmak- reşit olmamak).
  2. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı ( Bunama, Alzheimer vb haller).
  3. Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim.
  4. Özgürlüğü bağlayıcı ceza ( Kişinin hüküm giymesi ).

  1. COVİD-19 SEBEBİYLE YOĞUN BAKIMA ALINAN BİRİ ACİL HUKUKİ İŞLERİNİ NASIL GERÇEKLEŞTİRİR BU KİŞİLERE VASİ ATANABİLİR Mİ?

Kişinin hukuki ve fiili iş ve işlemlerini "sürekli olarak" yerine getiremeyecek durumda olması halinde koruyucu önlem olarak başvurulabilecek vasi tayininin benzeri yoğun bakımdaki bireyler için benzer başka bir düzenlemeyle yerine getirilmektedir. Vasi atanmasının şartları yukarıda açıklanmıştır. Daha çok süreklilik gösteren engeller için vasi tayini yoluna gidilir.

Covid-19 sebebiyle yoğun bakıma alınan ve bilinci kapalı vaziyette olan ergin bir kişi, hastalığı, sebebiyle ivedi bir işlerini kendisi görebilecek veya bir temsilci atayabilecek durumda değilse acil işlerinin yürütülmesi için (borç ödeme, sözleşme yapma, alım-satım yapma vs.) vesayete benzer bir kurum olan "TEMSİL KAYYIMI" atanmasını isteyebilir.

Temsil kayyımı atanmasını kişinin kendi isteyebileceği gibi vesayet makamı ya da yakınları da talep edebilir. Zira kayyımlık kamu düzenini ilgilendirir.

  1. Vesayet kararını kim verir?

Vesayet kararı, kısıtlanması istenen kişinin yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından verilir. Kısıtlama kararı, kısıtlananın yerleşim yeri ve nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan edilir. Uygulamada; ilan, mahkemenin verdiği karar üzerine Türkiye çapında yayınlanan bir gazetede yayımlanması şeklinde gerçekleşir. Bu ilanda, kısıtlanan kişiye atanan vasinin kim olduğu da belirtilmek zorundadır.

  1. Vasinin ( kayyumun ) yükümlülüğü nedir?

Vasi, vesayet altındaki küçüğün veya kısıtlının kişiliği ve malvarlığı ile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve hukuki işlemlerde onu temsil etmekle yükümlüdür. Kayyumun atanmasıyla birlikte kısıtlının mallarının bir defteri tutulur, değerli eşyalar güvenli bir yerde saklanır, paralar faiz getirmek üzere yatırılır ve güvenli olmayan yatırımlar güvenli hale getirilir.

Kısıtlının mallarının satılması gerekliliğinin ortaya çıkması halinde; vasi, Sulh Hukuk mahkemesinin talimatı olmadıkça malları satamaz.

  1. Vesayet altına alınan kişinin hukuki durumu nedir?

Mahkeme kararı ile kısıtlanan kişi, sınırlı ehliyetsiz hale gelir. Bu kişiler, vasisinin rızası olmadan borç altına giremezler. Ancak; kendilerini borç altına sokmayan işlemlerde vasinin rızası gerekmez.

  1. Vasi atanmasında usul nedir?

Vesayet davalarında; bir kimse, dinlenilmeden savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetimi veya isteği sebebiyle kısıtlanamaz. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmi sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir. Hakim, karar vermeden önce, sağlık kurulu raporunu göz önünde tutarak kısıtlanması istenen kişiyi dinleyebilir.

  1. Vasi ( kayyum ) atanmasında eşin ve hısımların önceliği

Haklı sebepler engel olmadıkça vesayet makamı, vesayet altına alınacak kişinin öncelikle eşini veya yakın hısımlarından birini, vasilik koşullarına sahip olmaları kaydıyla bu göreve atar. Bu atamada, yerleşim yerlerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur.

Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre; ehil olmak yahut ergin olmak vasi olmak için başlı başına yeterli değildir. Vesayet makamı ayrıca vasi (kayyum) tayin edeceği kişinin şahsi kabiliyetini, becerilerini, ahlaki yapısını, yaşam biçimini de dikkate almak zorundadır.

  1. Kimler vasi olamaz?

Aşağıdaki kişiler vasi olamazlar: 

  1. Kısıtlılar.
  2. Kamu hizmetinden yasaklılar veya haysiyetsiz hayat sürenler.
  3. Menfaati kendisine vasi atanacak kişinin menfaati ile önemli ölçüde çatışanlar veya onunla aralarında düşmanlık bulunanlar.
  4. İlgili vesayet daireleri hakimleri.

 

  1. SONUÇ

Vesayetin, kamu düzeninden olması nedeniyle gerek yargılama aşaması gerek ise, vasi atanacak kişilerin seçilmesi özellik arz etmektedir. Vasinin hak ve yetkileri vesayet makamı olan Sulh Hukuk Mahkemelerinin denetimi altındadır.