• info@legal85.com
  • 0 212 215 20 10 pbx
  • Astoria Kempinski Towers A Kule Kat: 22 No:2201
TR EN

Makaleler

MEDİKAL ESTETİK KAVRAMI VE HUKUKİ AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Lebriz KEÇECİ GÜZELBEY

Bu yazımızda, bugünlerde en güncel konulardan birini teşkil eden medikal estetik kavramı ile güzellik merkezleri ve güzellik salonlarının farkı ve daha çok kullanılan ifadesi ile merdiven altında yapılan botoks, dolgu vb cilt altına uygulanan güzelleştirme işlemleri ve bu işlemlerin yetkili kişilerce yapılmaması nedeniyle uğranılan zararın hukuki ve cezai açıdan değerlendirmesi yapılacaktır.

1- Medikal Estetik Kavramı Nedir?
Medikal estetik son 10 yılda zirve yapmış olup medikal estetiğe başvurma yaşı nerdeyse 20’li yaşlara kadar inmiştir. Günümüzde bakımlı çoğu kadının uygulattığı işlemlerdir. Ancak gündeme gelmesi daha çok olumsuz haberlerle olmaktadır. Botoks sonrası hayatını kaybeden veya yaptırdığı dudak dolgusu sonucu anormallikler yaşayan veya yapılan epilasyon işlemi sonrası yanıklarla yaralanan mağdur insanların haberleri bu mevzunun bugün daha çok medyatik olmasına neden olmuştur.

2- Güzellik Salonu Veya Güzellik Merkezi Nedir? Farkları Nedir?
Güzellik merkezleri, bünyesinde doktor çalıştıran ve daha çok tıbbı nitelikte medikal estetik müdahaleleri yapılan sağlık bakanlığı denetim ve gözetiminde olan kliniklerdir.

Güzellik salonları ise tıpkı kuaförler, berberler, masaj salonları gibi sıhhi müessese kapsamında olan ve belediyelerin denetim ve ruhsatlandırmasına tabi işyerleridir.

25 temmuz 2010 pazar günlü 27652 sayılı resmi gazetede yayınlanan İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği’nin 8 maddesi j bendinde güzellik salonları tüm sıhhi şartları tek tek belirtilmek suretiyle düzenlenmiştir.

Güzellik salonlarındaki en önemli yasak ilgili maddenin j bendinin 15.5 fıkrasındaki ‘güzellik salonlarında deriye veya deri altına enjeksiyonlamüdahalede bulunmayı gerektiren işlemler yapılamaz.’ yasağıdır.

Bu yönetmelik değişikliği ile IPL epilasyon dahi yapamazken güzellik salonları Sayın Cumhurbaşkanımızın uygulamadaki bu sorunu ortadan kaldırma yönündeki yasa değişikliği yönündeki çalışmaları ile ustalık belgesi olanlarca sadece IPL epilasyonların güzellik salonlarında yapılabileceği değişiklik gerçekleştirildi. Yani IPL epilasyon dışında hiçbir epilasyon işlemi yapamayacağı gibi botoks, PRP uygulaması, her türlü dolgu işlemi vb hiçbir işlemi yapamazlar.

Güzellik salonlarının tanıtıcı reklam, tabela ve basılı belgelerinde güzellik merkezini çağrıştıracak ifadeler kullanılamaz ve açıkça “güzellik salonu” ifadesi kullanmalıdır.

Güzellik salonlarında, kullanılan makine veya ürün ile ilgili kanıtlanmış etkilerinin dışında etki vadeden, tüketiciyi yanıltıcı reklâm faaliyetinde bulunulamaz.

Güzellik salonlarının reklam ve diğer tür tanıtım faaliyetlerinde lazer epilasyon, lazer veya IPL ile akne, cilt yenileme, vasküler damar tedavisi, pigmentli lezyon tedavisi yapılır biçiminde tanımlar kullanılamaz.

Güzellik salonunda tıp fakültesi mezunu olan biri çalışsa bile mezoterapi, akupunktur, lipoelektro gibi her türlü invazif girişimler ile tabip yetkisinde olan tıbbi işlemler yapılamaz. Beşeri tıbbi ürün tavsiye edilemez ve hastalıkların tedavisine ilişkin tavsiyelerde bulunamaz.

Güzellik salonlarında deriye veya deri altına enjeksiyonla müdahalede bulunmayı gerektiren işlemler yapılamaz.

Solaryum biriminde, bronzlaştırıcı solaryum uygulamaları dışındaki işlemler uygulanamaz.

Güzellik salonlarında, cilt bakım birimi ile vücut bakım biriminde gerçekleştirilen işlemlerin gerektirdiği masaj uygulamaları hariç masaj yapılamaz.

3- Güzellik Salonları Özet İle Ne Tür İşlemler Yapamazlar?
Bugün tartışmaya konu olan yönü ile özetle; güzellik salonlarında deriye veya deri altına enjeksiyonla müdahalede bulunmayı gerektiren işlemler yapılamaz. Bu durum 1219 sayılı Tababet Yasası ile düzenlenmiştir.

Tıbbî müdahaleler, niteliği itibariyle insanın yaşamı ve vücut dokunulmazlığı üzerinde tehlike yaratmaya elverişli bir faaliyet alanıdır. Bu nedenle, tıbbî müdahale yalnızca hekim ler tarafından uygulanabilir; istisnaî ve küçük müdahaleler dışında, hekim olmayan kişilerin tıbbî müdahalede bulunması yasaklanmıştır. Hekim olmayan kişilerin tıbbî müdahale- de bulunmalarına, hastanın rıza göstermesi hukuken mümkün değildir. Bu açıdan, anılan müdahaleler hukuka uygunluk nedeninden yoksundur.

Hekim olmayan kişilerin hasta tedavi etmesi veya tabip unvanını takınması, kamu sağlığı üzerinde tehlike yaratacağından, anılan fiiller, bağımsız bir ceza normu kapsamında düzenlenmiştir.

 1219 sayılı Tababet Şuabatı San’atlarının Tarz-ı İcrasına Dair Kanunu’nun 25. maddesine göre, diploması olmayan kişinin, menfaat temin etmek amacına yönelik olmasa bile, hasta tedavi etmesi veya tabip unvanını takınması cezalandırıl- maktadır.Buna göre, yetkisiz kişilerin hasta tedavi etmesi veya tabip unvanını takınması, herhangi bir başka zarar neticesi oluşturmasa bile, anılan madde kapsamında yaptırım altına alınacaktır. Bu çalışmada, anılan suç sistematik olarak açıklanmış ve yargısal uygulamada karşılaşılabilecek olası sorunlara karşı çözüm önerileri ileri sürülmüştür.

4- Güzellik Salonlarını Yasal Olarak Hangi Kurumlar Nasıl Denetler?
Güzellik salonları işyeri açma ve çalıştırma yasası gereği belediyelerce ruhsatlandırılır ve her yıl aralık ayında işyeri bünyesinde kullanılan aletlerin listesi hem belediyeye hemde sağlık müdürlüklerine teslim edilmesi yasal zorunluluktur. Belediyeler talep ederlerse sağlık müdürlükleri ile birlikte kurdukları ekiplerle ortak denetim yapabilirler.

5- Güzellik Salonlarında Doktor Gibi Çalışanların Yasalar Karşısında Bir Cezai Müeyyidesi Var Mıdır?
1219 Sayılı Tababet Kanununun Yasaklar Kısmında 24.Maddesinde –İcrayı Sanat Eden Tabipler Hasta Kabul Ettikleri Mahal İle Muayene Saatlerini Ve İhtisaslarını Bildiren İlanlar Tertibine Mezun Olup Diğer Suretlerle İlan, Reklam Ve Saire Yapmaları Memnudur.

Birden fazla yerde çalışma yasakları vardır. Yine bu yasaya göre meslekten mene kadar giden cezai hükümlere tabidir.

6- Bu Tür Güzellik Salonlarında Yaralananlar veya Normal Dışı Reaksiyonlarla Karşılaşan Vatandaşlar Gerek Cezai Gerekse Hukuki Anlamda Ne Tür Bir Hak Arayışı Yoluna Gidebilirler? Bu Hususta Tüketicilere Ne Gibi Yol Gösterebilirsiniz?
Bu tür yaralanmalara uğrayan vatandaşlar müessir fiil suçlarının oluşması iddiası ile cumhuriyet savcılığına başvurabilecekleri gibi, yine TCK ihlali söz konusu olursa ve şartları varsa sahtecilik, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, müessir fiil ile kamu sağlığına aykırı suçlar kategorisi gündeme gelebilir ve bu fiiller nedeni ile yasal yollara başvurulabilir.

Ayrıca maddi ve manevi tazminat davalarına konu olabilecek durumlar oluşabilmektedir.

7- Güzellik Salonlarında Yasalara Aykırı Olarak Kaçak Olarak Çalışan Doktorlarında Bir Cezai Sorumluluğu Var mıdır? O İşletmenin Sahibinin Yasal Sorumluluğu Var mıdır?
Tababet yasası gereği meslekten mene kadar cezai sorumluluğu yanında, Türk Ceza Yasasından kaynaklanan sorumluluğu ve maddi-manevi tazminat yönünden sorumlulukları kaçınılmazdır.

Yasalara aykırı doktor çalıştıran ve her türlü yaralanmaların gerçekleştiği işyerlerinde TCK yönünden sorumluluk olduğu gibi yine mevzuata aykırılık varsa genel yaptırım idari para cezası hatta işyeri ruhsatının iptali yoluna gidilerek işyerinin kapatılması dahi söz konusu olabilmektedir. Tazminata ilişkin sorumlulukları da mevcuttur.

8- Halkımız Güzellik Salonları İle Güzellik Merkezi Denilen Bu Yerleri Nasıl Ayırt Edebilirler?
Öncelikle bir klinik olup olmadığına ve kapısında doktor adının var olup olmamasına dikkat etmekle başlayabilir herşey. İşlem faturasında ki vergi kaydı dahi işletmenin klinik olup olmadığını yani sağlık bakanlığına bağlı sağlık kuruluşu olup olmadığını göstermektedir.

Tüketici yasasında her tüketicinin gerekli dikkat ve özeni göstererek ürün ve hizmet satın alması esastır. O sebepe öncelikle tüketicilerin bedenlerine yapılan bu tür işlemlerde gerekli özen ve dikkati göstermeleri gerekmektedir.