• info@legal85.com
  • 0 212 215 20 10 pbx
  • Astoria Kempinski Towers A Kule Kat: 22 No:2201

Makaleler

KOŞULLU SALIVERİLME

Merve Ayhan
  1. Şartlı Tahliye (Koşullu Salıverilme) Nedir?

Şartlı tahliye diğer bir deyişle koşullu salıverilme, hükümlülerin iyi hal göstermeleri ve hapis cezasının bir bölümünü infaz kurumunda geçirmeleri sonucu, hapis cezasının kalan bölümünü belli şartlara uymak suretiyle infaz kurumu dışında geçirmelerini sağlayan bir müessesedir.

Koşullu salıverilme, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 107. Maddesinde düzenlenmiştir.

Koşullu salıverilme ile cezaevi ortamındaki olumsuz davranışlar engellenmektedir. Zira;  koşullu salıverilme kurumu, hükümlüleri iyi halli olmaya teşvik eder. Koşullu salıverme bir hak değil, infaz rejimidir. Bu teşvik sonucu iyi hal gösteren hükümlüler özgürlüklerine daha erken kavuşur ve sosyal hayatlarına dönerler. Dolayısıyla; hükümlüler toplumsal yaşama uyum sağlama gayreti içerisine girerler.

Koşullu salıverilme aynı zamanda hapis cezalarının infaz edilmesinde bireyselleştirme amacı güder. Her hükümlü, ıslah programına kendi iradesiyle uymaya çalışır. Nitekim; bu kurum ceza hukukunun ıslah amacı ile de örtüşmektedir.

  1. Koşullu Salıverilmenin Şartları Nelerdir?
  2. Cezanın Bir Bölümünün İnfaz Edilmiş Olması

Bu kurumdan yararlanabilmesi için, hükümlünün hapis cezasının bir bölümünün infaz edilmiş olması gerekmektedir. Kanunda, infaz edilmesi gereken süreler hükmedilen cezalara göre düzenlenmiştir.

14/4/2020 Tarihli 7242 sayılı  Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’da genel infaz hesabı ½ olarak belirlenmiştir. Bazı istisnai suçlarda bu oran değişmektedir.

  1. Hükümlünün İyi Halli Olması

Hükümlünün iyi halli olma şartı, koşullu salıverilmenin mahiyeti açısından çok önemlidir. Bu şart aranmaksızın, sadece sürenin geçmesine yönelik olarak koşullu salıverilme işleminin yapılması hükümlünün ıslah edilmesine ve toplum yaşamına uymasını sağlamaya engel olacak, neticede bu kurumu sürelere bağlı formalite bir işlem haline getirecektir.

Zira; hükümlünün infaz kurumunda iyi halli olması, onun tekrar suç işlemeyeceğine dair fikir oluşturmaktadır.

Koşullu salıverilme kararının verileceği zaman, hükümlünün iyi halli olması yeterli olmaktadır. Cezanın infazının tamamında iyi halli olması şart değildir. Hükümlünün, iyi halli olabilmesi için; disiplini bozmaması, ceza almaması gerekir. İnfaz kurumunda adli suç veya disiplin suçu işlememelidir.

Yetkili ve Görevli Mahkeme Tarafından Koşullu Salıverilme Kararı Verilmesi

Şartlı tahliye, ancak mahkeme kararı ile mümkündür. Koşullu salıverilme kararını verebilecek mahkeme, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında  Kanun’un 107. Maddesinin 11. Fıkrasına göre infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hakimliğidir.

  1. Koşullu Salıverilme Kararının Geri Alınması

Koşullu salıverilme, 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun’un 19 ve Ek 2. Maddelerinde; Koşullu salıverilmenin geri alınması ise, mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 17. Maddesinde düzenlenmekteydi. 5275 sayılı Ceza İnfaz Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile, koşullu salıverilme ve koşullu salıverilmenin geri alınması kurumları aynı kanunda düzenlenmiştir.

Hükümlü, koşullu salıverilme kararından sonra denetim altına alınır. Denetim sürecinde hakim, hükümlüye denetimli serbestlik tedbiri uygulayabilir veya yükümlülükler verebilir. Aynı zamanda hakim, bu sürecin hükümlüye denetimli serbestlik tedbiri uygulanmadan veya herhangi bir yükümlülük yüklenmeden geçmesine de karar verebilmektedir ve süreç içerisinde yine verdiği tedbirin veya yükümlülüklerin uygulanmasını kaldırabilmektedir.

Hükümlü, eğer kendisi adına tedbir belirlenmişse veya yükümlülükler yüklenmişse buna uygun davranmalıdır. Aksi takdirde; hakkında verilen koşullu salıverilme kararı geri alınması riski ile karşı karşıya kalmaktadır.

Öte yandan; Koşullu salıverilme kararının geri alınmasını gerektiren haller mevcut olup denetim sürecinde hükümlünün, hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi durumunda koşullu salıverilme kararı geri alınır.

Koşullu salıverilme kararının geri alınmasını gerektiren bir diğer hal ise; hükümlünün, kendisine yüklenen yükümlülüklere, hakimin uyarısına rağmen uymamakta ısrar etmesidir. Ancak; Koşullu salıverilme kararının geri alınabilmesi için hakimin, tedbirlere uyması konusunda daha önceden hükümlüye uyarıda bulunmuş olması gerekmektedir. 5275 sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’ un 107. Maddesi 13. Fıkrasına göre;

‘’Koşullu salıverilme kararının geri alınması hâlinde hükümlünün; Sonraki suçu işlediği tarihten itibaren başlamak ve hak ederek tahliye tarihini geçmemek koşuluyla sonraki işlediği her bir suç için verilen hapis cezasının iki katı sürenin,

Yükümlülüklerine aykırı davranması hâlinde, bu yükümlülüklere uymama tarihi ile hak ederek salıverilme tarihi arasındaki süreyi geçmemek koşuluyla ihlalin niteliğine göre takdir edilecek bir sürenin, ceza infaz kurumunda aynen çektirilmesine karar verilir. Koşullu salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün infazı ile ilgili bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez.’’

Denetim süresi, yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde; ceza infaz edilmiş sayılır.

Hükümlü, geri kalan süre içinde işlediği kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilirse ya da bağlı tutulduğu yükümlülükleri yerine getirmezse hükmü veren ilk derece mahkemesinin bulunduğu yer İnfaz Hâkimliği tarafından koşullu salıverilme kararı geri alınır.

Cezaların toplandığı hâller ile hükmün Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmiş olması hâlinde ise; 5275 sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’ un 101.Maddesinin 2. Fıkrasına göre belirlenen İnfaz Hâkimliği tarafından koşullu salıverilme kararının geri alınmasına dosya üzerinden karar verilir. Bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır.