• info@legal85.com
  • 0 212 215 20 10 pbx
  • Astoria Kempinski Towers A Kule Kat: 22 No:2201
TR EN

Makaleler

GIDA VE TARIM ALANINDA HAKSIZ REKABET VE REKABET KURUMU

Zeynep Aybike HİNDİSTAN

Gıda ve Tarım Hukuku, birbiriyle çok yakın ilişkide olan iki ayrı hukuk disiplinidir. Her iki hukuk dalında da en temel amaç; kamu sağlığının korunması ve gıda güvenliğinin sağlanmasıdır.

Halk sağlığı ve güvenilir gıdaya ulaşılabilmesi en önemli toplumsal konulardan biri olup gerçekleştirilen denetimlerin etkili ve verilecek cezaların da caydırıcı nitelikte olması gerekmektedir. Bu kapsamda; 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunun’da Kamu Sağlığına Karşı Suçlar başlığı altında gıda suçları düzenlenmiş olup ilgili suçlar aşağıdaki gibidir:

  • Zehirli Madde Katma Suçu (Madde 185)
  • Bozulmuş veya Değiştirilmiş Gıda veya İlaçların Değiştirilmesi Suçu (Madde 186)
  • Kişilerin Hayatını ve Sağlığını Sokacak Biçimde İlaç Yapma ve Satma Suçu (Madde 187)

Tarım ve Gıda sektöründe; kamu sağlığının korunması ve halkın güvenilir gıdaya ulaşmasının sağlanmasının bir diğer koşulu da, haksız rekabetin önlenmesi ve idari makamlar nezdinde gerekli denetimlerin yapılmasıdır. Bu kapsamda; Mal ve hizmet piyasalarındaki rekabetin korunması, düzenlenmesi ve geliştirilmesi için kamu kuruluşları arasında önemli bir yere sahip olan Rekabet Kurumu, Türkiye'nin yurt dışındaki piyasalarda da etkinliğini arttırması ile birlikte daha da önem kazanmıştır. Rekabet Kurulu tarafından verilen kararlar idari nitelikte olup yargı denetimine açıktır.

Rekabet Kurulu, açtığı soruşturmalar neticesinde almış olduğu kararlarda genel olarak 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun Madde 4 ve Madde 6’ ya dayanmaktadır.

Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar

Madde 4 – Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.

Bu haller, özellikle şunlardır:

  1. a) Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tesbit edilmesi,
  2. b) Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü,
  3. c) Mal veya hizmetin arz ya da talep miktarının kontrolü veya bunların piyasa dışında belirlenmesi,
  4. d) Rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa dışına çıkartılması yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi,
  5. e) Münhasır bayilik hariç olmak üzere, eşit hak, yükümlülük ve edimler için eşit durumdaki kişilere farklı şartların uygulanması,
  6. f) Anlaşmanın niteliği veya ticari teamüllere aykırı olarak, bir mal veya hizmet ile birlikte diğer mal veya hizmetin satın alınmasının zorunlu kılınması veya aracı teşebbüs durumundaki alıcıların talep ettiği bir malın ya da hizmetin diğer bir mal veya hizmetin de alıcı tarafından teşhiri şartına bağlanması ya da arz edilen bir mal veya hizmetin tekrar arzına ilişkin şartların ileri sürülmesi,

Hakim Durumun Kötüye Kullanılması

Madde 6 – Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hakim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır.

Kötüye kullanma halleri özellikle şunlardır:

  1. a) Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler,
  2. b) Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması,
  3. c) Bir mal veya hizmetle birlikte, diğer mal veya hizmetin satın alınmasını veya aracı teşebbüsler durumundaki alıcıların talep ettiği bir malın veya hizmetin, diğer bir mal veya hizmetin de alıcı tarafından teşhiri şartına bağlanması ya da satın alınan bir malın belirli bir fiyatın altında satılmaması gibi tekrar satış halinde alım satım şartlarına ilişkin sınırlamalar getirilmesi,
  4. d) Belirli bir piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticari avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabet koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler,
  5. e) Tüketicinin zararına olarak üretimin, pazarlamanın ya da teknik gelişmenin kısıtlanması.

Neticeten; Rekabet Kurumu’nun 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında, gıda ve tarım sektörünü idari yönden denetlemesi, kamu sağlığının korunması, ilgili sektörde faaliyet gösteren firma veya üreticiler arasında haksız rekabetin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca; Rekabet Kurumu’ nun mal ve hizmet piyasalarını düzenlemek adına yaptığı her türlü idari işlem yargı denetimine tabi olduğundan Rekabet Kurulu’nun nihai kararlarına, tedbir kararlarına ve para cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilecektir.